1-dars · Dars qoʻllanmasi
Ingliz alifbosi
Salom, aziz oʻquvchim!
Bugun eng boshidan boshlaymiz: ingliz alifbosidan. Bilaman, oson koʻrinadi. Lekin siz oʻqiydigan, yozadigan va harflaydigan har bir inglizcha soʻz shu 26 ta harfdan iborat. Shuning uchun ularni birga, puxta oʻrganamiz.
Bu qoʻllanmani men bilan birga, bobma-bob oʻqing. Har bir tinglash tugmasini bosing va harflarni ovoz chiqarib ayting (ha, rostdan ham ovoz chiqarib!). Shundan keyin mashqlar oson tuyuladi.
Mashqlarda koʻrishguncha,Oʻqituvchingiz
Brauzeringizda inglizcha ovoz yoʻq, shuning uchun tinglash tugmalari yashirilgan. Hammasi sahifada yozilgan.
Bugun nimani oʻrganamiz
- 26harf
- 5unli
- 21undosh
- 15daqiqa qoʻllanma bilan
Dars oxirida siz
- A dan Z gacha 26 ta harfning nomini aytasiz
- har bir bosh harfni (A) kichik harfi (a) bilan juftlaysiz
- beshta unlini bilasiz: A, E, I, O, U
- bir-biriga oʻxshab eshitiladigan yoki koʻrinadigan harflarni farqlaysiz
- oʻz ismingizni inglizcha harflab aytasiz, xuddi IELTS imtihonidagidek
Oʻqituvchingizdan eslatma
Shoshilmang. Bu yerdagi 15 daqiqa keyinchalik bir soatlik xatolardan asraydi.
Tushunishingizni istagan toʻrt narsa
Har bir kartani oʻqing, keyin misollarni tinglang.
1-gʻoya
Har bir harfning ikki shakli bor
Bosh (katta) va kichik shakl. Bosh harf gap boshida, odam va joy nomlarida hamda I (“men”) soʻzida yoziladi. Qolgan hamma joyda kichik harf.
- A a
- G g
- Q q
- London(London)
- My name is Ali.(Mening ismim Ali.)
2-gʻoya
Harfning nomi va tovushi bor
Nomi — harflab aytganda ishlatamiz: C — “see”. Tovushi — harfning soʻz ichidagi ovozi: “cat” dagi C “k” kabi eshitiladi. Bugun nomlarni oʻrganamiz. Tovushlar keyin.
- C “see”(C harfining nomi)
- cat(mushuk)
- H “aitch”(H harfining nomi)
- hat(shlyapa)
3-gʻoya
Unli va undoshlar
Beshta harf unli: A, E, I, O, U. Qolgan 21 tasi undosh. Deyarli har bir inglizcha soʻzda unli bor, shuning uchun avval shu beshtasini oʻrganing. (Y ham baʼzan unli kabi ishlaydi: “my”.)
- A E I O U
- cat(mushuk)
- dog(it)
- sun(quyosh)
4-gʻoya
Harf nomlari IELTS uchun nega muhim
Odamlar doim ism, email va manzilni harflab aytadi. IELTS Listening da kimdir ismni harflab aytadi va siz uni xatosiz yozishingiz kerak. Hammasi shu yerdan boshlanadi.
- S-A-R-A → Sara(Ismni harflab aytish)
- B for ball(B — ball (toʻp) soʻzidagi kabi)
- double L(ikkita L)
Esda tuting!
Harfning nomi (harflash uchun) va tovushi (soʻz ichida) bor. Bugun nomlarni oʻrganamiz.
Tinglang va mendan keyin takrorlang
Istalgan harfni bosing: uning nomini eshitasiz va shu harf bilan boshlanadigan soʻzni koʻrasiz. Har birini ovoz chiqarib ayting. Keyin A dan Z gacha tinglash ni bosing va butun alifboni ovoz bilan birga ayting.
Oʻqituvchingizdan eslatma
Hamma mendan soʻraydi: “Nega W ni double-you deyishadi?” Qarang: bu yonma-yon turgan ikkita U, yaʼni UU. Qadimda u rostdan shunday yozilgan!
Sevimli usulim: qofiyadosh harflar
26 ta alohida nomni yodlash qiyin. 6 ta kichik guruhni yodlash oson, chunki har bir guruhdagi harflar qofiyadosh.
“ay” guruhi
“day” bilan qofiyadosh.
- A
- H
- J
- K
“ee” guruhi
“see” bilan qofiyadosh. Eng katta guruh.
- B
- C
- D
- E
- G
- P
- T
- V
“e” guruhi
“egg” dagi “e” bilan boshlanadi.
- F
- L
- M
- N
- S
- X
- Z
“eye” guruhi
“my” bilan qofiyadosh.
- I
- Y
“you” guruhi
“you” bilan qofiyadosh.
- Q
- U
- W
Alohida harflar
O — “oh”, R — “are”.
- O
- R
Oʻqituvchingizdan eslatma
Har bir guruhni qoʻshiqdek ayting: A, H, J, K! B, C, D, E, G, P, T, V! Oʻquvchilarim buni bir kunda yodlab olishadi.
Oson adashtiriladigan harflar
Oʻquvchilarim eng koʻp adashtiradigan harflar shular. Farqini eshitish uchun harflarni bosing, maslahatimni oʻqing, keyin Meni sinang ni bosing: bitta harfni eshitasiz va qaysi biri ekanini bosasiz.
A, E, I: unlilar tuzogʻi
Oʻzbekchada bu harflar a, e, i deb oʻqiladi. Inglizchada ularning nomi butunlay boshqacha, E bilan I esa goʻyo joy almashgandek!
Qanday farqlash mumkin A — day bilan, E — see bilan, I — my bilan qofiyadosh. Takrorlang: “day, see, my → A, E, I”.
I va Y
Nomlari deyarli bir xil eshitiladi: “eye” va “why”.
Qanday farqlash mumkin Y kichkina w bilan boshlanadi: “w-eye” = why. I esa shunchaki “eye” (koʻz).
V, W va Y
Shakllari oʻxshash: v, w va y — hammasi uchli harflar. W esa “double-vee” emas, “double-you” deb ataladi!
Qanday farqlash mumkin v — bitta vodiy, w — ikkita vodiy, y — dumli v. W — “double U”, chunki qadimda UU deb yozilgan.
G va J
Ikkala nom ham bir xil “j” tovushi bilan boshlanadi: “jee” va “jay”.
Qanday farqlash mumkin G — B, C, D kabi “ee” bilan tugaydi. J — A, K kabi “ay” bilan tugaydi. Jay — qush nomi: J “qush harfi”.
B, P, V va D
Toʻrttasi ham “ee” bilan tugaydi, shuning uchun telefonda yoki yozuvda ularni eshitish qiyin.
Qanday farqlash mumkin B va P: lablarni yuming (P da havo puflanadi: ogʻzingiz oldida qogʻoz tuting). V: yuqori tishlar pastki labga tegadi. D: til yuqori tishlar orqasida.
M va N
“em” va “en” deyarli bir xil eshitiladi.
Qanday farqlash mumkin M: lablarni yuming, mmm. N: lablar ochiq, til yuqorida, nnn. Yozuvda m ning ikkita, n ning bitta doʻngi bor.
C, S va Z
C — “see”, “ts” emas. S — “ess”. Z — “zed”. Koʻpchilik C ni ruscha aytadi.
Qanday farqlash mumkin C — B va D bilan qofiyadosh. S — “yes” bilan. Z — “red” bilan.
Q, U va W
Uchalasi ham “you” bilan tugaydi: “cue”, “you”, “double-you”.
Qanday farqlash mumkin U — shunchaki “you”. Q oldiga “k” qoʻshadi: “k-you”. W — eng uzuni: “double-you”.
Esda tuting!
A — “ay”, E — “ee”, I — “eye”. Oʻn marta ayting: A–E–I, A–E–I!
Harflarni qanday yozish kerak
Kichik harflar chiziq ustida turadi. Baʼzilari yuqoriga, baʼzilari pastga chiqadi. Daftar oling va har bir guruhni uch marta koʻchirib yozing.
Baland harflar
Boshqalardan yuqoriga chiqadi.
- b
- d
- f
- h
- k
- l
- t
Dumli harflar
Chiziqdan pastga tushadi.
- g
- j
- p
- q
- y
Past harflar
Ikki chiziq orasida qoladi.
- a
- c
- e
- m
- n
- o
- r
- s
- u
- v
- w
- x
- z
Oyna harflar
Bir xil shakl, faqat aylantirilgan.
- b
- d
- p
- q
Nuqtali harflar
Kichik i va j da nuqta bor. Bosh I va J da yoʻq.
- i
- j
Shakli bir xil, faqat kattaroq
Bu bosh harflar kichik harfning kattasiga oʻxshaydi.
- C
- O
- S
- U
- V
- W
- X
- Z
Esda tuting!
b yoki d ni eslay olmayapsizmi? Qoʻllaringiz bilan bed (karavot) yasang: ikkala bosh barmoq yuqoriga, mushtlar birga. Chap qoʻl — b, oʻng qoʻl — d.
Hayotdagidek harflab aytish
Har bir iborani tinglang va takrorlang. Keyin doʻstingizdan ismini harflab aytishni soʻrang.
How do you spell that?
(Buni qanday harflab yozasiz?)
“Buni qanday harflab yozasiz?” — har qanday yangi soʻz haqida soʻrang.
Can you spell your name, please?
(Ismingizni harflab ayta olasizmi?)
“Ismingizni harflab ayta olasizmi?” — buni IELTS Listening 1-qismida eshitasiz.
It’s D-I-L-N-O-Z-A.
(U D-I-L-N-O-Z-A deb yoziladi.)
Har bir harfni aniq, qisqa pauza bilan ayting.
H-E-double L-O.
(H-E-ikkita L-O.)
Ikkita bir xil harf yonma-yon boʻlsa, “double” deyiladi.
London starts with a capital L.
(London bosh L harfi bilan boshlanadi.)
Bosh harf uchun “capital” deyiladi.
Is that B for ball or P for pizza?
(Bu ball dagi B mi yoki pizza dagi P mi?)
Oʻxshash harflarni soʻz bilan tekshiring.
Sorry, can you say that again, please?
(Kechirasiz, yana bir bor ayta olasizmi?)
“Kechirasiz, yana bir bor ayta olasizmi?” Soʻrash doim mumkin!
Haqiqiy suhbatni tinglang
“Hammasini tinglash” ni bosing va matnni kuzating. Keyin doʻstingiz bilan oʻz ismlaringiz bilan mashq qiling.
- Receptionist
Good morning. What’s your name, please?(Xayrli tong. Ismingiz nima?)
- Student
My name is Aziz Karimov.(Mening ismim Aziz Karimov.)
- Receptionist
How do you spell your first name?(Ismingizni qanday harflaysiz?)
- Student
A-Z-I-Z.
- Receptionist
Is that Z for zebra?(Bu zebra dagi Z mi?)
- Student
Yes, two Zs.(Ha, ikkita Z.)
- Receptionist
Thank you. And your surname?(Rahmat. Familiyangiz-chi?)
- Student
K-A-R-I-M-O-V.
IELTS maslahati: Listening 1-qismi aynan shunday eshitiladi: anketa, ism va uning harflanishi. Ismlarni bosh harf bilan yozing va har bir harfni tekshiring: bitta notoʻgʻri harf butun javobni xato qiladi.
Oʻqituvchingizdan eslatma
Haqiqiy imtihonlar shunday boshlanadi. Agar bu dialogni tushunsangiz, siz allaqachon IELTS yoʻlidasiz!
Har kuni eshitadigan xatolarim
Bu harflar oʻzbek yoki rus harflariga oʻxshaydi, lekin inglizcha nomi boshqacha. Bu xatolarni har bir yangi sinfda eshitaman, shuning uchun ehtiyot boʻling.
Xato: A = “a”Toʻgʻri: A = “ay”(A harfining nomi)
Birinchi harfning oʻzi tuzoq. A “day” bilan qofiyadosh.
Xato: E = “e”Toʻgʻri: E = “ee”(E harfining nomi)
E — choʻziq “ee”, “see” va “tree” dagi kabi.
Xato: H = “ha”Toʻgʻri: H = “aitch”(H harfining nomi)
H — eng gʻalati nomlardan biri: “aitch”. Bir necha marta mashq qiling.
Xato: C = “ts”Toʻgʻri: C = “see”(C harfining nomi)
C ni ruscha aytish inglizchada xato. C “sea” (dengiz) soʻzi kabi eshitiladi.
Xato: X = “xa”Toʻgʻri: X = “ex”(X harfining nomi)
Oʻzbekchada X — boʻgʻiz tovushi. Inglizchada X — “ex”, “box” dagi kabi “ks” eshitiladi.
Xato: Q = “qa”Toʻgʻri: Q = “cue”(Q harfining nomi)
Q “queue” soʻzi kabi eshitiladi. Soʻzlarda deyarli doim U bilan keladi: queen, question.
Xato: R = “er”Toʻgʻri: R = “ar”(R harfining nomi)
R “are” soʻzi kabi eshitiladi.
Xato: Z = “zet”Toʻgʻri: Z = “zed”(Z harfining nomi)
Britaniya inglizchasida “zed”, amerikacha “zee”. Ikkalasi ham toʻgʻri; men “zed” ishlataman.
Savollarimga javob bera olasizmi?
Avval javobni oʻylang, keyin kartani oching. Moʻralamang!
Ingliz alifbosida nechta harf bor?
Beshta unli harf qaysilar?
Qaysi harflar “day” bilan qofiyadosh?
E yoki I: qaysi biri “eye” deb ataladi?
W ning nomi nima va nega?
Kimdir B-O-X deb harflaydi. Bu qaysi soʻz?
“hello” soʻzini qanday harflab aytasiz?
Qaysi kichik harflar chiziqdan pastga tushadi?
Oʻqituvchingizdan eslatma
Hammasi toʻgʻrimi? Ajoyib, siz tayyorsiz. Bir nechtasi xatomi? Muammo yoʻq: oʻsha bobga qayting va yana urinib koʻring.
Bu darsdan foydalanadigan oʻqituvchilar uchun
Agar bu darsni sinfda oʻtsangiz, men uni taxminan 45 daqiqada shunday oʻtaman.
Dars rejasi45 daq.
- 5 daq.Qizdirish
Soʻrang: “Qaysi inglizcha soʻzlarni bilasiz?” Bir nechtasini doskaga yozing va birinchi harflarini aylana ichiga oling.
- 8 daq.Alifboni tanishtirish
Jadvaldan foydalaning. Har bir harfni bosing, sinf xor bilan, keyin qatorma-qator takrorlaydi. Soʻng A dan Z gacha yana bir bor tinglang.
- 5 daq.Asosiy gʻoyalar va qofiyali guruhlar
Bosh va kichik harflar, nom va tovush, unlilar. Keyin qofiyali guruhlarni birga ayting.
- 7 daq.Adashtiriladigan harflar
Butun sinf bilan “Meni sinang” ni oʻynang: oʻquvchilar harfni barmoqlari yoki kichik doskada koʻrsatadi.
- 5 daq.Harflab aytish
Iboralarni mashq qiling, keyin dialogni haqiqiy ismlar bilan juft boʻlib sahnalashtiring.
- 12 daq.Mashqlar: 1–4-qismlar
“Mashqlar” boʻlimini oching. Proyektorda birga yoki telefonlarda oʻynang.
- 3 daq.Tekshirish va uy vazifasi
“Oʻzingizni tekshiring” dan uchta savol bering. Uy vazifasi: 5-qism (Alifbo musobaqasi) va 6-qism (Final Boss).
Endi navbat sizda!
Oʻyinli olti qisqa qism, har biri oldingisidan biroz qiyinroq. Shoshilmang, xato qilsangiz ham hechqisi yoʻq: biz shunday oʻrganamiz. Men sizga ishonaman!
— Oʻqituvchingiz