2-dars · Dars qoʻllanmasi
Sonlar va harflab aytish
Yana xush kelibsiz, aziz oʻquvchim!
1-darsda harflarni oʻrgandingiz. Bugun 0 dan 1000 gacha sonlarni qoʻshamiz hamda harf va sonlarni birlashtirib soʻz, ism va telefon raqamlarini harflab aytamiz — xuddi hayotda va IELTS imtihonidagidek.
Bu darsning eng qiyin joyi — 13 va 30. Koʻp oʻquvchilar IELTS ballarini aynan shu yerda yoʻqotadi! Shuning uchun unga alohida bob tayyorladim. Diqqat bilan tinglang va har bir sonni ovoz chiqarib ayting.
Keling, birga sanaymiz,Oʻqituvchingiz
Brauzeringizda inglizcha ovoz yoʻq, shuning uchun tinglash tugmalari yashirilgan. Hammasi sahifada yozilgan.
Bugun nimani oʻrganamiz
- 0–1000sonlar
- 713 / 30 kabi juftlik
- “double”ikkita bir xil harf uchun
- 15daqiqa qoʻllanma bilan
Dars oxirida siz
- 0 dan 1000 gacha har bir sonni aytasiz va yozasiz
- 13 va 30, 14 va 40 … 19 va 90 farqini eshitasiz
- katta sonlarni tuzasiz: 47 = forty-seven, 365 = three hundred and sixty-five
- soʻzlarni harflab aytasiz, ikkita bir xil harf uchun “double” deysiz
- telefon raqamini inglizlar kabi aytasiz
Oʻqituvchingizdan eslatma
Sonlar hamma joyda: narxlar, yosh, telefon raqamlari, avtobus raqamlari. Ularni bir marta yaxshi oʻrganing — har kuni ishlatasiz.
Tushunishingizni istagan toʻrt narsa
Har bir kartani oʻqing, keyin misollarni tinglang.
1-gʻoya
0 dan 12 gacha — alohida soʻzlar
Bu sonlarning har biri oʻz soʻziga ega, ularni shunchaki yodlaysiz. Eleven va twelve ga ehtiyot boʻling: ular “one” va “two” ga umuman oʻxshamaydi.
- 0 zero(nol)
- 3 three(uch)
- 8 eight(sakkiz)
- 11 eleven(oʻn bir)
- 12 twelve(oʻn ikki)
2-gʻoya
-teen va -ty
13 dan 19 gacha -teen bilan tugaydi: thirteen, fourteen. 20, 30 … 90 esa -ty bilan: twenty, thirty. Ular oʻxshash eshitiladi, shuning uchun soʻzning oxiriga quloq soling.
- 13 thirteen(oʻn uch)
- 30 thirty(oʻttiz)
- 17 seventeen(oʻn yetti)
- 70 seventy(yetmish)
3-gʻoya
Katta sonlar: oʻnlik + birlik
21 dan 99 gacha avval oʻnlikni, keyin birlikni ayting va oʻrtasiga chiziqcha (-) qoʻying. 47 — “forty” + “seven” = forty-seven. 100 esa “one hundred”.
- 21 twenty-one(yigirma bir)
- 47 forty-seven(qirq yetti)
- 99 ninety-nine(toʻqson toʻqqiz)
- 100 one hundred(yuz)
4-gʻoya
Harflash: “double” deng
Ikkita bir xil harf yonma-yon kelsa, inglizlar “double” deydi: book — B, double O, K. Sonlarda ham shunday: telefon raqamidagi 55 — “double five”.
- book: B, double O, K(kitob: B, ikkita O, K)
- hello: H, E, double L, O(salom: H, E, ikkita L, O)
- 55: double five(55: ikkita besh)
5-gʻoya
Yuzliklar va ming
Avval yuzlikni, keyin and ni, soʻng qolganini ayting: 365 — three hundred and sixty-five. Sondan keyin “hundred” hech qachon -s olmaydi: “two hundreds” emas, two hundred. 1000 esa one thousand.
- 200 two hundred(ikki yuz)
- 115 one hundred and fifteen(bir yuz oʻn besh)
- 365
- 1000 one thousand(ming)
6-gʻoya
Xona, avtobus va reys raqamlari
Nom vazifasidagi raqamlar (xona, avtobus, reys) koʻpincha raqamma-raqam aytiladi, 0 esa “oh”: 214-xona — “two-one-four”, 101-avtobus — “one-oh-one”.
- room 214(214-xona)
- bus 101(101-avtobus)
- flight 307(307-reys)
Esda tuting!
21 dan 99 gacha chiziqcha bilan yoziladi: twenty-one, forty-seven, ninety-nine.
Tinglang va mendan keyin takrorlang
Sonni bosing: uni eshitasiz, qanday yozilishini koʻrasiz, 13–19 va 30–90 uchun esa u bilan adashtirish oson boʻlgan sonni ham. Avval 0–20, keyin oʻnliklar, soʻng 0–100, keyin 1000 gacha yuzliklar. 0 dan 1000 gacha istalgan sonni yozib, uni tinglashingiz ham mumkin.
Oʻqituvchingizdan eslatma
0–20 ni uch marta tinglang va ovoz bilan birga sanang. Uchinchi marta qaramasangiz ham boʻladi!
Inglizcha sonlar qanday tuziladi
Inglizcha sonlar bir nechta oddiy qoidaga boʻysunadi. Ularni koʻrsangiz, 100 ta son oson boʻladi.
Yod oling
0 dan 12 gacha: har birining oʻz soʻzi bor.
- 0(nol)
- 1(bir)
- 2(ikki)
- 3(uch)
- 4(toʻrt)
- 5(besh)
- 6(olti)
- 7(yetti)
- 8(sakkiz)
- 9(toʻqqiz)
- 10(oʻn)
- 11(oʻn bir)
- 12(oʻn ikki)
Son + teen
13 dan 19 gacha: oxiri choʻziq va kuchli.
- 13(oʻn uch)
- 14(oʻn toʻrt)
- 15(oʻn besh)
- 16(oʻn olti)
- 17(oʻn yetti)
- 18(oʻn sakkiz)
- 19(oʻn toʻqqiz)
Son + ty
20 dan 90 gacha: boshi kuchli.
- 20(yigirma)
- 30(oʻttiz)
- 40(qirq)
- 50(ellik)
- 60(oltmish)
- 70(yetmish)
- 80(sakson)
- 90(toʻqson)
Oʻnlik + birlik
21 dan 99 gacha: oʻnlik, chiziqcha, birlik.
- 21(yigirma bir)
- 34(oʻttiz toʻrt)
- 47(qirq yetti)
- 58(ellik sakkiz)
- 63(oltmish uch)
- 99(toʻqson toʻqqiz)
Yuzliklar
Son + hundred, -s qoʻshilmaydi.
- 100(yuz)
- 200(ikki yuz)
- 300
- 500
- 900
Hundred and …
Yuzlik, “and”, keyin qolgani.
- 101
- 115
- 250
- 365
- 999
Ming
“one thousand” (yoki “a thousand”) deng.
- 1000
Oʻqituvchingizdan eslatma
Eʼtibor bering: thir-teen, fif-teen. Three va five -teen va -ty ga aylanganda biroz oʻzgaradi. Shuning uchun ularni yozish qiyin.
13 mi yoki 30 mi? Oson adashtiriladigan sonlar
Bu juftliklar, ayniqsa tez yozuvda, deyarli bir xil eshitiladi. Solishtirish uchun sonlarni bosing, maslahatimni oʻqing, keyin Meni sinang ni bosing: bitta sonni eshitasiz va qaysi biri ekanini bosasiz.
13 mi, 30 mi?
“thirteen” va “thirty” bir xil boshlanadi.
Qanday farqlash mumkin thir-TEEN: oxiri choʻziq va kuchli. THIR-ty: boshi kuchli, oxiri qisqa.
14 mi, 40 mi?
“fourteen” va “forty” bir xil tovush bilan boshlanadi.
Qanday farqlash mumkin Oxiriga quloq soling: choʻziq “tiin” yoki qisqa “ti”. Yozilishi: fourteen da U bor, forty da yoʻq.
15 mi, 50 mi?
“fifteen” ham, “fifty” ham “fif” bilan boshlanadi.
Qanday farqlash mumkin “fiveteen” yoki “fivety” emas! Ikkalasida ham five fif ga aylanadi.
16, 60, 17 yoki 70?
Yana ikki juftlik, muammo xuddi shu.
Qanday farqlash mumkin Kuchli qismida chapak chaling: six-TEEN (oxirida), SIX-ty (boshida).
18, 80, 19 yoki 90?
Oxirgi ikki juftlik — tez eshitganda eng qiyini.
Qanday farqlash mumkin Ishonchingiz komil emasmi? Soʻrash mumkin: “Is that one-eight or eight-zero?”
115 mi, 150 mi?
Xuddi shu tuzoq katta sonlar ichida ham bor.
Qanday farqlash mumkin “hundred and” dan keyingi qismga quloq soling: fif-TEEN mi yoki FIF-ty mi?
Esda tuting!
-TEEN: oxiri kuchli. -TY sonlar: boshi kuchli. Soʻzning oxiriga quloq soling!
Hayotda sonlar va harflash
Har bir iborani tinglang va takrorlang. Keyin doʻstingiz bilan mashq qiling: yoshi va telefon raqamini soʻrang.
How do you spell “book”?
(“Book” soʻzini qanday harflaysiz?)
“Book soʻzini qanday harflaysiz?” — har qanday yangi soʻz haqida soʻrang.
B, double O, K.
(B, ikkita O, K.)
Ikkita bir xil harf yonma-yon: “double” deng.
How old are you? I’m fifteen.
(Necha yoshdasiz? Oʻn beshdaman.)
“Necha yoshdasiz? Oʻn beshdaman.” Yoshingizni “I’m” bilan ayting.
What’s your phone number?
(Telefon raqamingiz qanday?)
“Telefon raqamingiz qanday?” — IELTS Listening 1-qismida ham juda koʻp uchraydi.
It’s oh-seven-one, double five, three-nine.
(Raqamim: 071-55-39.)
Telefon raqamlarida 0 koʻpincha “oh” deyiladi, ikkita bir xil raqam esa “double”.
This book has three hundred pages.
(Bu kitob uch yuz betdan iborat.)
“Bu kitob uch yuz betdan iborat.” Sondan keyin hundreds emas, hundred.
Is that fifteen or fifty?
(Bu oʻn beshmi yoki ellikmi?)
Oʻxshash sonlarni tekshiring.
Sorry, can you say that more slowly, please?
(Kechirasiz, sekinroq ayta olasizmi?)
“Kechirasiz, sekinroq ayta olasizmi?” Soʻrash doim mumkin!
Haqiqiy suhbatni tinglang
Dilnoza sport klubiga yozilmoqda. “Hammasini tinglash” ni bosing va matnni kuzating. Keyin doʻstingiz bilan oʻz ismingiz va raqamingiz bilan mashq qiling.
- Receptionist
Hi! What’s your name, please?(Salom! Ismingiz nima?)
- Student
Dilnoza Rahimova.(Dilnoza Rahimova.)
- Receptionist
How do you spell your surname?(Familiyangizni qanday harflaysiz?)
- Student
R-A-H-I-M-O-V-A.
- Receptionist
Thanks. And how old are you?(Rahmat. Necha yoshdasiz?)
- Student
I’m nineteen.(Men oʻn toʻqqiz yoshdaman.)
- Receptionist
Nineteen or ninety?(Oʻn toʻqqizmi yoki toʻqsonmi?)
- Student
Nineteen! One-nine.(Oʻn toʻqqiz! Bir-toʻqqiz.)
- Receptionist
And your phone number?(Telefon raqamingiz-chi?)
- Student
It’s oh-nine-eight, double seven, four-three-one.(Raqamim: 098-77-431.)
IELTS maslahati: Listening 1-qismida koʻpincha sonlar tekshiriladi: telefon raqamlari, yosh, narxlar va sanalar. Ularni raqam bilan yozing (nineteen emas, 19) va -teen bilan -ty ni diqqat bilan tekshiring.
Oʻqituvchingizdan eslatma
Sezdingizmi? Hatto inglizlar ham “nineteen or ninety?” deb soʻraydi. Demak, siz ham soʻrashingiz mumkin.
Har kuni koʻradigan yozuv xatolarim
Oʻquvchilar sonlarni soʻz bilan yozganda men eng koʻp tuzatadigan xatolar shular. Toʻgʻri yozilishini tinglang va soʻzga diqqat bilan qarang.
Xato: fourtyToʻgʻri: forty(qirq)
Four da U bor, forty da esa yoʻq: four, fourteen, forty.
Xato: nintyToʻgʻri: ninety(toʻqson)
Nine dagi E saqlanadi: nine, nineteen, ninety.
Xato: twelfToʻgʻri: twelve(oʻn ikki)
Twelve “five” kabi -ve bilan tugaydi.
Xato: fiveteenToʻgʻri: fifteen(oʻn besh)
Five fif ga aylanadi: fifteen, fifty.
Xato: fivetyToʻgʻri: fifty(ellik)
Xuddi shunday: five → fifty.
Xato: eigthToʻgʻri: eight(sakkiz)
E-I-G-H-T: GH oʻqilmaydi, lekin yozilishi shart.
Xato: ninteenToʻgʻri: nineteen(oʻn toʻqqiz)
Nine dagi E saqlanadi: nine-teen.
Xato: threeteenToʻgʻri: thirteen(oʻn uch)
Three thir ga aylanadi: thirteen, thirty.
Xato: two hundredsToʻgʻri: two hundred(ikki yuz)
Sondan keyin hundred hech qachon -s olmaydi: two hundred, five hundred.
Xato: one hundred thirtyToʻgʻri: one hundred and thirty(bir yuz oʻttiz)
Britaniya inglizchasida yuzlikdan keyin and aytiladi.
Xato: thousendToʻgʻri: thousand(ming)
T-H-O-U-S-A-N-D: “sand” dagi kabi A bilan.
Savollarimga javob bera olasizmi?
Avval javobni oʻylang, keyin kartani oching. Moʻralamang!
“forty-seven” qaysi son?
13 va 30 soʻz bilan qanday yoziladi?
Qaysi biri toʻgʻri: “fourty” yoki “forty”?
“fifteen” ning kuchli qismi qayerda?
“book” soʻzini qanday harflab aytasiz?
Kimdir “double three” deydi. Nima yozasiz?
Telefon raqamida 0 koʻpincha qanday aytiladi?
Ninety-nine dan keyin qaysi son keladi?
365 qanday aytiladi?
“Two hundreds” mi yoki “two hundred” mi?
Oʻqituvchingizdan eslatma
Hammasi toʻgʻrimi? Ajoyib, siz tayyorsiz. Bir nechtasi xatomi? Muammo yoʻq: oʻsha bobga qayting va yana urinib koʻring.
Bu darsdan foydalanadigan oʻqituvchilar uchun
Agar bu darsni sinfda oʻtsangiz, men uni taxminan 45 daqiqada shunday oʻtaman.
Dars rejasi45 daq.
- 5 daq.Qizdirish
Sinf boʻylab 1 dan 20 gacha sanang. Keyin 20 dan 1 gacha teskari sanang.
- 8 daq.Sonlarni tanishtirish
Jadvaldan foydalaning: 0–20, oʻnliklar, keyin 1000 gacha yuzliklar. Oʻquvchilar son aytadi, siz uni jadvalga yozasiz.
- 7 daq.13 mi, 30 mi?
Butun sinf bilan “Meni sinang” ni oʻynang: oʻquvchilar sonni barmoqlarida koʻrsatadi yoki kichik doskaga yozadi.
- 5 daq.“double” bilan harflash
Doskadagi beshta soʻzni harflab ayting (book, hello, apple, green, ball). Oʻquvchilar yozib oladi.
- 5 daq.Juftlikda telefon raqamlari
Oʻquvchilar telefon raqamini oʻylab topadi va “oh” hamda “double” bilan sherigiga aytib yozdiradi.
- 12 daq.Mashqlar: 1–4-qismlar
“Mashqlar” boʻlimini oching. Proyektorda birga yoki telefonlarda oʻynang.
- 3 daq.Tekshirish va uy vazifasi
“Oʻzingizni tekshiring” dan uchta savol bering. Uy vazifasi: 5- va 6-qism (Final Boss).
Endi navbat sizda!
Oʻyinli olti qisqa qism, har biri oldingisidan biroz qiyinroq. Shoshilmang, xato qilsangiz ham hechqisi yoʻq: biz shunday oʻrganamiz. Men sizga ishonaman!
— Oʻqituvchingiz